Google Analytics zit op jouw website en geeft je data cadeau aan het grootste advertentiebedrijf ter wereld. Power BI kost €10 per gebruiker per maand en laat je je eigen data analyseren, maar de data zit bij Microsoft. Tableau is zo duur dat de meeste KMO's het nooit serieus overwegen.
Er zijn twee types analytics die elke KMO nodig heeft: inzicht in je bedrijfsdata (dashboards en BI) en inzicht in je websiteverkeer (webanalytics). Beide kunnen open source, zonder licentiekosten, met jouw data op jouw server.
Twee soorten analytics, twee tools
Business intelligence (BI): dashboards en rapportages op basis van jouw interne data: verkoopcijfers, klantdata, operationele KPI's. Hier is Metabase de aanbeveling.
Webanalytics: wie bezoekt jouw website, via welk kanaal, welke pagina's presteren. Hier is Matomo de aanbeveling.
Wat kost commerciële analytics?
GA4 (de gratis versie van Google Analytics) kost je niets in euro's, maar jouw websitedata voedt het advertentienetwerk van Google. Voor een Belgische KMO die AVG-compliance serieus neemt, is dat een bewuste keuze.
Metabase: dashboards zonder SQL-kennis
Als je vandaag een BI-tool zou moeten kiezen voor een Belgische KMO, zou ik je naar Metabase sturen. De reden is eenvoudig: iedereen in het team kan er mee aan de slag, niet alleen de persoon die SQL kent. Via de intuïtieve interface filteren, groeperen en visualiseren gebruikers data door te klikken. Voor wie liever zelf queries schrijft, is er ook een volledige SQL-editor beschikbaar.
Je koppelt Metabase rechtstreeks aan je bestaande database, PostgreSQL, MySQL, MongoDB, BigQuery, of een van de tientallen andere connectoren, en bouwt drag-and-drop dashboards met grafieken, tabellen en KPI-kaarten. Geplande rapportages verstuurt het automatisch via e-mail. Je kan dashboards ook embedden in je eigen applicatie of website als je dat nodig hebt.
Het heeft ook beperkingen. Zet Metabase nooit rechtstreeks op je productiedatabase: gebruik een read replica of aparte analytische database om performantieproblemen te vermijden. Voor complexe multi-source transformaties heb je een aparte datalaag nodig, zoals dbt of Airflow. En de enterprise edition voegt SSO en audit logs toe, maar dat is voor de meeste KMO's niet nodig.
Voor de KMO die inzicht wil in sales-, klanten- of operationele data zonder een data-analyst in dienst te nemen, is Metabase precies goed.
Prijs: Gratis en open source. Optionele Metabase Cloud en betaalde Enterprise versie beschikbaar.
Matomo: webanalytics die jouw data respecteert
Matomo is de meest gebruikte open-source webanalytics-tool ter wereld, en na een tijdje met GA4 te hebben gewerkt begrijp je waarom. Het dashboard lijkt sterk op de vroegere Universal Analytics-interface, wat de overstap vergemakkelijkt. Maar het echte verschil is niet de interface: het is dat jouw websitedata bij jou blijft.
Je krijgt bezoekersanalyse met paginaweergaven, sessies, bouncerates en conversietrechters. Geen data sampling, dus je ziet altijd alle data in plaats van een steekproef zoals bij GA4. De cookieloze modus maakt het volledig AVG-compliant zonder dat je een cookiebanner nodig hebt. Bij de overstap kan je ook historische Google Analytics-data importeren zodat je niets verliest. Heatmaps en sessie-opnames zijn ook beschikbaar als betaalde plugins, en de prijs valt mee vergeleken met wat je daarvoor normaal zou betalen.
De setup vraagt iets meer werk dan een GA-snippet in je website plakken. Matomo draait op PHP-hosting of via Docker, en je hebt een server nodig. Maar dat is precies dezelfde server waarop de rest van je stack draait, dus de marginale kost is nagenoeg nul.
Voor elke KMO met een website die websitedata AVG-compliant wil bijhouden zonder Google te voeden, is Matomo de logische keuze.
Prijs: Gratis en open source voor zelf hosten. Matomo Cloud start aan €19/maand.
Nog vier alternatieven die het vermelden waard zijn
Umami is nog lichter en eenvoudiger dan Matomo. Minimale interface, geen cookies, snel opgezet. Ideaal als je alleen de basics wil: bezoekersaantallen, paginaweergaven en kanalen, zonder de configuratielast van een volledig analytics-platform.
Apache Superset is een krachtigere BI-tool dan Metabase, gericht op data-analisten en engineers. Minder toegankelijk voor niet-technische gebruikers, maar zeer volledig. Interessant als je een data-team hebt dat meer diepgang nodig heeft.
PostHog is product-analytics voor wie een digitaal product of app heeft. Sessie-opnames, feature flags, A/B-testen en funnelanalyse in één platform, zelf te hosten. Voor een SaaS of e-commerce platform is dit de moeite waard om te bekijken.
Lightdash is BI gebouwd bovenop dbt. Voor wie al een dbt-datamodel heeft, is dit de logische keuze voor zelfbediening-analytics in het team.
Vergelijking op een rij
- GA4 is gratis maar jouw data wordt gebruikt door Google voor advertentiedoeleinden.
Hoe kies je?
Wil je inzicht in jouw interne bedrijfsdata (sales, klanten, operaties)? → Metabase. Koppel het aan je database en je hebt binnen een dag bruikbare dashboards.
Wil je weten wie jouw website bezoekt, AVG-compliant? → Matomo. Vervangt Google Analytics volledig, inclusief historische data-import.
Wil je alleen basiswebstatistieken zonder franje? → Umami. Kleiner, sneller, eenvoudiger.
Heb je een data-team dat al werkt met SQL en dbt? → Superset of Lightdash voor meer diepgang.
De valkuilen
Een paar dingen die ik regelmatig zie misgaan bij analytics-implementaties.
Metabase rechtstreeks op je productiedatabase zetten. De queries van een dashboard kunnen je productiesysteem vertragen op het verkeerde moment. Gebruik een read replica of exporteer data naar een aparte analytische database.
Matomo installeren zonder de cookieloze modus in te schakelen. Als je geen cookiebanner wil tonen en toch AVG-compliant wil zijn, schakel je de cookieloze modus in. Dat is één instelling, maar het wordt regelmatig vergeten.
Dashboards bouwen zonder eerst de datakwaliteit te controleren. Garbage in, garbage out. Als je cijfers in je bronsysteem niet kloppen, gaan je dashboards mooie grafieken van foute data tonen. Zorg eerst dat de data klopt.
Te veel dashboards, te weinig gebruik. Begin met drie tot vijf KPI's die écht beslissingen sturen. Een dashboard dat niemand gebruikt is geen analytics, het is decoratie.
Conclusie: analytics zonder Google, Microsoft of Tableau
Metabase geeft je Power BI-kwaliteit dashboards voor de kost van een server. Matomo geeft je volledig inzicht in je websiteverkeer zonder jouw data weg te geven aan Google.
Samen dekken ze de twee meest gevraagde analytics-behoeften van een KMO, voor minder dan €25 per maand gedeeld met andere tools op dezelfde server.
iTechie koppelt Metabase aan jouw databronnen en configureert Matomo op jouw website.